หน้าแรก     สารบัญ     พิมพ์     ออก
กลับ 2/5 ต่อไป
วิชาการบัญชีขั้นต้น 2 : รหัสวิชา 05-410-102
หน่วยที่ 5 ลูกหนี้ - บันทึกบัญชีเกี่ยวกับลูกหนี้ - ความหมายของลูกหนี้ - รายการที่เกี่ยวข้องกับบัญชีลูกหนี้ - 1. ส่วนลดการค้าและส่วนลดเงินสด - 2. รับคืนสินค้าและจำนวนที่ยอม
ลดให้
- 3. ค่าขนส่งที่จ่ายแทนกัน - 4. การประมาณหนี้สงสัยจะสูญ



หน่วยที่ 5 ลูกหนี้

บันทึกบัญชีเกี่ยวกับลูกหนี้

ความหมายของลูกหนี้

ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 11 ของสมาคมนักบัญชีและผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งประเทศไทย เรื่อง หนี้สงสัยจะสูญและหนี้สูญ ได้ให้ความหมายของลูกหนี้ ดังนี้

“ลูกหนี้การค้า”
หมายถึง ลูกหนี้ที่เกิดจากการดำเนินการค้าตามปกติของธุรกิจ และจะมีชื่อบัญชี
แตกต่างกันได้ตามประเภทของธุรกิจ เช่น ธุรกิจธนาคารพาณิชย์
หมายถึง บัญชีระหว่างธนาคารที่มีดอกเบี้ย เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ
กิจการประกันภัย หมายถึง บัญชีเบี้ยประกันภัยค้างรับ เงินค้างรับเกี่ยวกับ
การประกันต่อและเงินให้กู้ยืม
“ลูกหนี้อื่น”
หมายถึง ลูกหนี้ที่ไม่ได้เกิดจากการดำเนินการค้าตามปกติของธุรกิจ
เช่น - ลูกหนี้และเงินให้กู้ยืมแก่กรรมการและลูกจ้าง
       - เงินให้กู้ยืมแก่บริษัทในเครือและบริษัทร่วม
       - รายได้อื่นค้างรับ
“หนี้สูญ”
หมายถึง ลูกหนี้ที่ได้ติดตามทวงถามจนถึงที่สุดแล้ว แต่ไม่ได้รับชำระหนี้และ
ได้จัดจำหน่ายออกจากบัญชี
“หนี้สงสัยจะสูญ”
หมายถึง ลูกหนี้ที่คาดว่าจะเรียกเก็บไม่ได้ และถือเป็นค่าใช้จ่ายของรอบระยะ
เวลาบัญชีนั้น
“ค่าเผื่อหนี้สูญ”
หรือ
“ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ”
หมายถึง จำนวนที่กันไว้สำหรับลูกหนี้ที่คาดว่าจะเรียกเก็บไม่ได้และถือเป็นบัญชี
ปรับมูลค่าที่ตั้งขึ้นเพื่อแสดงเป็นรายการหักจากบัญชีลูกหนี้ในงบการเงิน
เพื่อให้คงเหลือเป็นมูลค่าสุทธิของลูกหนี้ที่คาดหมายว่าจะเก็บได้


รายการที่เกี่ยวข้องกับบัญชีลูกหนี้

1. ส่วนลดการค้าและส่วนลดเงินสด
2. รับคืนสินค้าและจำนวนที่ยอมลดให้
3. ค่าขนส่งที่จ่ายแทนกัน
4. ประมาณหนี้สงสัยจะสูญ

1. ส่วนลดการค้าและส่วนลดเงินสด

ส่วนลดการค้า เป็นการลดราคาสินค้าให้แก่ลูกค้าที่ซื้อเป็นจำนวนมาก โดยลดจากราคาที่ตั้งไว้ ส่วนลดการค้าจะไม่มีการบันทึกบัญชี จะบันทึกตามราคาสุทธิ เช่น ราคาสินค้า 10,000 บาท ให้ส่วนลดการค้า 10% = 1,000 บาท
การบันทึก
เดบิต ลูกหนี้                                                   9,000
เครดิต ขายสินค้า (10,000-1,000)                  9,000

ส่วนลดเงินสด เป็นส่วนลดที่ใช้จูงใจให้ลูกหนี้นำเงินมาชำระภายในเวลาที่กำหนด เช่น กำหนดเงื่อนไขการชำระเงิน 2/10 , n/20 ซึ่งหมายความว่า ชำระหนี้ภายใน 10 วัน จะได้รับส่วนลด 2% หรือมิฉะนั้นต้องชำระหนี้ภายใน 20 วัน โดยไม่ได้ส่วนลด
ส่วนลดเงินสดนี้จะบันทึกในบัญชีส่วนลดจ่าย เช่น จากตัวอย่างข้างต้น หากลูกหนี้ชำระหนี้ภายใน 10 วัน การบันทึกบัญชีจะเป็นดังนี้
เดบิต เงินสด                                                   8,820
เดบิต ส่วนลดจ่าย                                                180
เครดิต ลูกหนี้                                                    9,000

2. รับคืนสินค้าและจำนวนที่ยอมลดให้

สินค้าที่ลูกค้าซื้อไปแล้วอาจชำรุด หรือไม่ตรงตามที่สั่ง ลูกค้าก็จะนำสินค้ามาส่งคืนแก่ผู้ขายหรือถ้าสินค้าชำรุดเพียงเล็กน้อย ลูกค้าอาจขอให้ผู้ขายลดราคาให้ ถ้าเหตุการณ์เกิดขึ้นในวันปิดบัญชีสิ้นปี ผู้ขายจะต้องบันทึกบัญชีโดย

เดบิต รับคืนและจำนวนที่ยอมลดให้                    XXX
เครดิต ลูกหนี้                                                      XXX

3. ค่าขนส่งที่จ่ายแทนกัน

ค่าขนส่งที่จ่ายแทนกันนี้เป็นไปได้ 2 กรณี คือ
1. ค่าขนส่งที่ผู้ขายจ่ายแทนผู้ซื้อไปก่อน กรณีนี้เกิดจากการซื้อขายสินค้าที่กำหนดเงื่อนไขส่งมอบต้นทาง (F.O.B. Shipping Point) ซึ่งผู้ซื้อจะต้องเป็นผู้รับภาระค่าขนส่งแต่บริษัทขนส่งเรียกเก็บค่าระวางขนส่งจากผู้ขายก่อน เช่นนี้
เมื่อผู้ขายจ่ายค่าขนส่งแทนผู้ซื้อไปก่อนจะบันทึกบัญชีโดย

เดบิต ลูกหนี้                                                      XXX
เครดิต เงินสด                                                     XXX

2. ค่าขนส่งที่ผู้ซื้อจ่ายแทนผู้ขายไปก่อน กรณีนี้เกิดจากการซื้อขายสินค้าที่กำหนดเงื่อนไขส่งมอบปลายทาง (F.O.B. Destination) ซึ่งผู้ขายจะต้องเป็นผู้รับภาระค่าขนส่ง แต่บริษัทขนส่งเรียกเก็บเงินค่าระวางขนส่งจากผู้ซื้อไปก่อนเช่นนี้ เมื่อผู้ขายได้รับแจ้งจากผู้ซื้อ หรือได้รับหลักฐานการจ่ายค่าขนส่งจากผู้ซื้อ ถ้าตรงกับวันปิดบัญชีสิ้นปี ผู้ขายจะต้องบันทึกบัญชีโดย

เดบิต ค่าขนส่งออก                                            XXX
เครดิต ลูกหนี้                                                       XXX

4. การประมาณหนี้สงสัยจะสูญ

วิธีที่นิยมใช้มีดังนี้

4.1 คำนวณเป็นร้อยละของยอดขาย วิธีนี้ กิจการจะต้องวิเคราะห์จากประสบการณ์ที่ผ่านมาเกี่ยวกับจำนวนลูกหนี้ที่เก็บไม่ได้ เทียบเป็นอัตราส่วนกับยอดขาย คือ
4.1.1 คำนวณเป็นร้อยละของยอดขายรวม โดยถือว่าการขายเป็นรายการที่ก่อให้เกิดลูกหนี้และอัตราส่วนของการขายสัมพันธ์กับจำนวนหนี้ที่เก็บไม่ได้
4.1.2 คำนวณเป็นร้อยละของยอดขายเชื่อ โดยถือว่าการขายเชื่อสัมพันธ์โดยตรงกับลูกหนี้ส่วนการขาย
เงินสดไม่ได้ก่อให้เกิดลูกหนี้แต่อย่างใด

4.2 คำนวณเป็นร้อยละของยอดลูกหนี้ โดยการวิเคราะห์จากประสบการณ์ที่ผ่านมา กิจการจะสามารถประมาณอัตราร้อยละของลูกหนี้ที่คาดว่าจะเก็บไม่ได้ต่อยอดลูกหนี้ที่คงค้างอยู่ได้ดังนี้
4.2.1 คำนวณเป็นร้อยละของยอดลูกหนี้ โดยถือว่าอัตราส่วนของจำนวนหนี้สงสัยจะสูญสำหรับลูกหนี้
ทั้งหมดจะคงที่
4.2.2 คำนวณโดยการจัดกลุ่มลูกหนี้จำแนกตามอายุของหนี้ที่ค้างชำระ ลูกหนี้กลุ่มที่ค้างชำระนานจะนำมาคำนวณหาจำนวนหนี้สงสัยจะสูญด้วยอัตราร้อยละที่สูงกว่าลูกหนี้ที่เริ่มค้างชำระเกินกำหนด โดยถือว่าลูกหนี้ที่ค้างชำระนานจะมีโอกาสไม่ชำระหนี้มากกว่าลูกหนี้ที่เริ่มเกิดขึ้น

4.3 คำนวณโดยพิจารณาลูกหนี้แต่ละราย และจะรวมเฉพาะรายที่คาดว่าจะเรียกเก็บไม่ได้เท่านั้นเป็นหนี้สงสัย
จะสูญ วิธีนี้อาจจะกระทำได้ยากในทางธุรกิจที่มีลูกหนี้จำนวนมากราย