หน้าแรก     สารบัญ     พิมพ์     ออก
กลับ 6/7 ต่อไป
วิชาการบัญชีขั้นต้น 1 : รหัสวิชา 05-410-101
หน่วยที่ 1 แม่บทการบัญชี - องค์ประกอบของแม่บทการบัญชี - ขอบเขตของการจัดทำและการนำเสนองบการเงิน (ต่อ) - ค. คำนิยาม การรับรู้ และการวัดมูลค่าขององค์ประกอบต่างๆ ที่ประกอบขึ้นเป็นงบการเงิน

ภาพที่ 1.5 ใบสำคัญจ่าย ภาพที่ 1.6 การวัดองค์ประกอบของงบการเงิน
องค์ประกอบของแม่บทการบัญชี

ขอบเขตของการจัดทำและการนำเสนองบการเงิน (ต่อ)

ค. คำนิยาม การรับรู้ และการวัดมูลค่าขององค์ประกอบต่างๆ ที่ประกอบขึ้นเป็นงบการเงิน
องค์ประกอบของงบการเงิน หมายถึง การจัดประเภทของรายการและเหตุการณ์ทางบัญชีในงบการเงินตามลักษณะเชิงเศรษฐกิจ เพื่อแสดงผลกระทบทางการเงินที่เกิดขึ้น
- องค์ประกอบของงบดุล ซึ่งเกี่ยวข้องกับการวัดฐานะการเงิน ได้แก่ สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ
- องค์ประกอบของงบกำไรขาดทุน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการวัดผลการดำเนินงาน ได้แก่ รายได้ และค่าใช้จ่าย

คำนิยามขององค์ประกอบ
กำหนดขึ้นเพื่อให้ความหมายชัดเจน
สินทรัพย์ (Assets) หมายถึง ทรัพยากรที่อยู่ในความควบคุมของกิจการ ทรัพยากรดังกล่าวเป็นผลของเหตุการณ์ในอดีต ซึ่งกิจการคาดว่าจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจจากทรัพยากรนั้นในอนาคต
หนี้สิน (Liabilities) หมายถึง ภาระผูกพันในปัจจุบันของกิจการ ภาระผูกพัน ดังกล่าวเป็นผลของเหตุการณ์ในอดีต ซึ่งการชำระภาระผูกพันนั้นคาดว่าจะส่งผลให้กิจการสูญเสียทรัพยากรที่มีประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ
ส่วนของเจ้าของ (Owner’s Equity) หมายถึง ส่วนได้เสียคงเหลือในสินทรัพย์ของกิจการหลังจากหักหนี้สินทั้งสิ้นออกแล้ว
รายได้ (Revenues) หมายถึง การเพิ่มขึ้นของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในรอบระยะเวลาบัญชีในรูปกระแสเข้าหรือ
คลิกเพิ่อดูภาพขยาย ภาพที่ 1.5 ใบสำคัญจ่าย
การเพิ่มค่าของสินทรัพย์หรือการลดลงของหนี้สิน อันส่งผลให้ส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้น ทั้งนี้ไม่รวมถึงเงินทุนที่ได้รับจากผู้มีส่วนร่วมในส่วนของเจ้าของ
ค่าใช้จ่าย (Expenses) หมายถึง การลดลงของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในรอบระยะเวลาบัญชีในรูปกระแสออกหรือการลดค่าของสินทรัพย์หรือการเพิ่มขึ้นของหนี้สิน อันส่งผลให้ส่วนของเจ้าของลดลง ทั้งนี้ไม่รวมถึงการแบ่งปันส่วนทุนให้กับผู้มีส่วนร่วมในส่วนของเจ้าของ

การรับรู้องค์ประกอบของงบการเงิน
การรับรู้รายการ หมายถึง การรวมรายการเข้าเป็นส่วนหนึ่งของงบดุลและงบกำไรขาดทุน การรับรู้รายเการเกิดขึ้น เมื่อรายการนั้นเป็นตามคำนิยามขององค์ประกอบและเข้าเกณฑ์การรับรู้ เกณฑ์การรับรู้มี 2 ข้อและต้องเข้าเงื่อนไขทุกข้อ
1. มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต จะเข้าหรือออกจากกิจการ
2. มีราคาทุนหรือมูลค่าที่สามารถวัดได้อย่างน่าเชื่อถือ

การรับรู้ คือ การแสดงรายการนั้นในงบดุลและงบกำไรขาดทุนด้วยตัวอักษร จำนวนเงินพร้อมกับรวมจำนวนเงินนั้นในงบการเงิน

การรับรู้สินทรัพย์ จะรับรู้ในงบดุล
1. เมื่อมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ว่า กิจการจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต
2. สินทรัพย์นั้นมีราคาทุนหรือมูลค่าที่สามารถวัดได้อย่างน่าเชื่อถือ

การรับรู้หนี้สิน จะรับรู้ในงบดุล
1. เมื่อมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่นอนว่า กิจการจะต้องสูญเสียทรัพยากรเพื่อชำระภาระผูกพันที่มีอยู่ให้หมดไป
2. มูลค่าของภาระผูกพันที่ต้องชำระนั้นสามารถวัดได้อย่างน่าเชื่อถือ

การรับรู้รายได้ จะรับรู้ในงบกำไรขาดทุน
1. เมื่อประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตเพิ่มขึ้น เนื่องจากการเพิ่มขึ้นของสินทรัพย์หรือการลดลงของหนี้สิน
2. สามารถวัดค่าของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตได้อย่างน่าเชื่อถือ

การรับรู้ค่าใช้จ่าย จะรับรู้ในงบกำไรขาดทุน
1. เมื่อประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตลดลง เนื่องจากการลดลงของสินทรัพย์หรือการเพิ่มขึ้นของหนี้สิน
2. สามารถวัดค่าของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตได้อย่างน่าเชื่อถือ

การวัดมูลค่าองค์ประกอบของงบการเงิน
การวัดมูลค่า คือ การกำหนดจำนวนที่เป็นตัวเงินเพื่อรับรู้องค์ประกอบของงบการเงินในงบดุลและงบกำไรขาดทุน เกณฑ์ในการวัดค่าต่างๆ มีดังนี้
ก. ราคาทุนเดิม (Historical Cost) หมายถึง การบันทึกสินทรัพย์ด้วยจำนวนเงินสดหรือรายการเทียบเท่าเงินสดที่จ่ายไปหรือบันทึกด้วยมูลค่ายุติธรรมของสิ่งที่นำไปแลกสินทรัพย์
ณ เวลาที่ได้สินทรัพย์นั้นมา การบันทึกหนี้สินด้วยจำนวนที่ได้รับจากการก่อภาระผูกพันหรือบันทึกด้วยจำนวนเงินสดหรือรายการเทียบเท่าเงินสดที่คาดว่าจะต้องจ่ายเพื่อชำระหนี้สินที่เกิดจากการดำเนินงานปกติ หรือเป็นราคาที่ตกลงแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิด
รายการ

ข. ราคาทุนปัจจุบัน (Current Cost) หมายถึง การแสดงจำนวนเงินสดหรือรายการเทียบเท่าเงินสดของที่ต้องจ่ายในขณะนั้น เพื่อให้ได้มาซึ่งสินทรัพย์ชนิดเดียวกันหรือเท่าเทียมกัน และการแสดงหนี้สินด้วยจำนวนเงินหรือรายการเทียบเท่าที่ต้องใช้ชำระภาระผูกพันในขณะนั้น หรือเป็นราคาที่ต้องจัดหามาทดแทนในขณะนั้น
คลิกเพิ่อดูภาพขยาย ภาพที่ 1.6 การวัดองค์ประกอบของงบการเงิน
ค. มูลค่าที่จะได้รับ (Realizable Value) หมายถึง การแสดงด้วยจำนวนเงินสดหรือรายการเทียบเท่า
เงินสดที่อาจได้มาในขณะนั้นหากกิจการขายสินทรัพย์โดยมิได้ถูกบังคับให้ขาย และแสดงหนี้สินด้วยมูลค่าที่คาดว่าจะต้องจ่ายคืน เพื่อการชำระหนี้ที่เกิดจากการดำเนินงานปกติ
ง. มูลค่าปัจจุบัน (Present Value) หมายถึง การแสดงสินทรัพย์ด้วยมูลค่าของกระแสเงินสดรับสุทธิในอนาคตและแสดงหนี้สินด้วยมูลค่าของกระแสเงินสดจ่ายสุทธิในอนาคตภายใต้การดำเนินงานปกติของกิจการ หรือเป็นมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับหรือจ่ายไปที่คิดลดด้วยอัตราที่เหมาะสม

แนวคิดเกี่ยวกับทุน แบ่งออกเป็น 2 แนวคิด คือ
ก. ทุนทางการเงิน คือ เงินที่ลงทุนหรืออำนาจซื้อที่ลงทุน ซึ่งหมายถึงสินทรัพย์สุทธิหรือส่วนของเจ้าของ และวัดได้ในรูปตัวเงิน
ข. ทุนทางการผลิต คือ ทุนอยู่ในรูปของกำลังการผลิตที่สามารถใช้ในการผลิตจริง วัดได้ในรูปของผลผลิต

แนวคิดเกี่ยวกับการรักษาระดับทุนและการวัดผลกำไร แบ่งเป็น 2 แนวคิดคือ
ก. การรักษาระดับทุนทางการเงิน คือ กำไรเกิดขึ้นเมื่อจำนวนที่เป็นตัวเงินของสินทรัพย์สุทธิเมื่อสิ้นรอบระยะเวลาบัญชีสูงกว่าเมื่อต้นรอบระยะเวลาบัญชี โดยจำนวนที่เพิ่มขึ้นต้องไม่รวมรายการที่เกิดขึ้นระหว่างกิจการกับส่วนของเจ้าของในระหว่างรอบบัญชี
ข. การรักษาระดับทุนทางการผลิต คือ กำไรเกิดขึ้นเมื่อกำลังการผลิตที่กิจการสามารถใช้ในการผลิตจริงเมื่อสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี โดยจำนวนที่เพิ่มขึ้นนี้ต้องไม่รวมรายการแบ่งปันส่วนทุนให้กับเจ้าของ หรือเงินทุนที่ได้รับจากเจ้าของในรอบระยะเวลาเดียวกัน