หน้าแรก     สารบัญ     พิมพ์     ออก
กลับ 9/13 ต่อไป
วิชาการเขียนรายงานและการใช้ห้องสมุด : รหัสวิชา 01-210-001
หน่วยที่ 9 หนังสืออ้างอิง
- หนังสืออ้างอิงทางภูมิศาสตร์ แบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท
- อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ (Gazetteers)
- แผนที่และหนังสือแผนที่ (Maps and Athlases)
- หนังสือนำเที่ยว (Guidebook)
- ตัวอย่างอักขรานุกรมภูมิศาสตร์
- ตัวอย่างแผนที่และหนังสือแผนที่
- ตัวอย่างหนังสือนำเที่ยว

ภาพที่ 9.28 หนังสืออ้างอิงทางภูมิศาสตร์ ภาพที่ 9.29 หนังสือท่องเที่ยว
หนังสืออ้างอิงทางภูมิศาสตร์แบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท คือ

อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ (Gazetteers) คือ พจนานุกรมชื่อลักษณะภูมิศาสตร์ ทั้งลักษณะธรรมชาติ และลักษณะที่มนุษย์สร้างขึ้น จัดเรียงตามลำดับอักษรแต่ละชื่อให้ความรู้เกี่ยวกับคำอ่าน ชนิด ที่ตั้ง และลักษณะของชื่อนั้น ๆ เช่น คืออะไร อยู่ที่ไหน มีประวัติความเป็นมาอย่างไร และความรู้อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องพอสังเขป

แผนที่และหนังสือแผนที่ (Maps and Athlases)

1 แผนที่ ( Maps) หมายถึง สิ่งที่แสดงลักษณะของพื้นผิวทั้งที่เป็นอยู่ตามธรรมชาติและที่ปรุงแต่งขึ้นโดยการแสดงลงในพื้นที่แบบราบด้วยการย่อให้เล็กลงตามขนาดที่ต้องการและใช้เครื่องหมายหรือสัญลักาณ์ที่กำหนดขึ้น คำว่า
“ แผนที่ ” นี้หมายถึงแผนที่ที่แยกเป็นแผ่น ๆ

2 หนังสือแผนที่ ( Guidebook) หมายถึง หนังสือคู่มักนักท่องเที่ยวให้ความรู้เกี่ยวกับสถานที่แห่งใดแห่งหนึ่งโดยเฉพาะ ได้แก่ ประเทศ เมือง ภูมิภาค ให้รายละเอียดเกี่ยวกับสภาพทางภูมิศาสตร์ เช่น ที่ตั้ง ระยะทาง เส้นทางคมนาคม สถานที่สำคัญและน่าสนใจสำหรับนักท่องเที่ยว สภาพดินฟ้าอากาศ ที่พัก ค่าใช้จ่าย และร้านอาหาร

หนังสือนำเที่ยว (Guidebook) หมายถึง หนังสือคู่มือนักท่องเที่ยวให้ความรู้เกี่ยวกับสถานที่แห่งใดแห่งหนึ่งโดยเฉพาะ ได้แก่ ประเทศ เมือง ภูมิภาค ให้รายละเอียดเกี่ยวกับสภาพทางภูมิศาสตร์ เช่น ที่ตั้ง ระยะทาง เส้นทางคมนาคม สถานที่สำคัญและน่าสนใจสำหรับนักท่องเที่ยว สภาพดินฟ้าอากาศ ที่พัก ค่าใช้จ่าย และร้านอาหาร

ตัวอย่างอักขรานุกรมภูมิศาสตร์

อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้ง
              ที่ 3. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2525-2529. 6 เล่ม

เล่ม 1 มี 8 บท ได้แก่ ลักษณะภูมิประเทศทั่วไป ภูมิอากาศ พรรณไม้ประจำถิ่น พรรณสัตว์ประจำถิ่น ทรัพยากรธรรมชาติ การคมนาคม ชาติพันธุ์ในประเทศไทย และประเพณี มีดรรชนีท้ายเล่ม
เล่ม 2 – 5 อธิบายชื่อเฉพาะทางภูมิศาสตร์ของไทย เรียงตามลำดับอักษร ก – ฮ ได้แก่ ชื่อจังหวัด อำเภอ ตำบล แม่น้ำ คลอง เกาะ ภูเขา สถานีรถไฟ วัด ให้ประวัติย่อและตำนานเกี่ยวกับสถานที่ มีแผนที่และตราประจำจังหวัด
เล่ม 6 เป็นภาคผนวกให้ความรู้เรื่องภูมิศาสตร์อย่างย่อของจังหวัดต่าง ๆ เป็นรายจังหวัด เรียงตามลำดับอักษรของชื่อจังหวัดท้ายเล่มเป็นอักขรานุกรมภูมิศาสตร์ที่ไม่มีรายการปรากฏในเล่ม 2 – 5 และระบบหมายเลขทางหลวงแผ่นดิน และทางหลวงจังหวัด

คลิกเพื่อดูภาพขยาย ภาพที่ 9.28 หนังสืออ้างอิงทางภูมิศาสตร์
The Columbia Lippincott Gazetteer of the World. New York : Columbia University
             Press, 1970

เป็นการรวบรวมรายชื่อทางภูมิศาสตร์มากกว่า 130,000 ชื่อมีทั้งทางภูมิศาสตร์ที่เป็นลักษณะธรรมชาติ ได้แก่ ชื่อแม่น้ำ ทะเล มหาสมุทร เกาะ ภูเขา และชื่อทางภูมิศาสตร์ที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ ชื่อเมือง เขื่อน ถนน สิ่งก่อสร้างอื่น ๆ ทั้งนี้ใช้ชื่อภาษาอังกฤษที่รู้จักกันแพร่หลายทั่วไป ไม่ใช้ชื่อในภาษาท้องถิ่น แต่ละรายชื่อให้รายละเอียดเกี่ยวกับ ที่ตั้ง เส้นทางคมนาคม ประวัติย่อ สภาพทางภูมิศาสตร์ และเศรษฐกิจของสถานที่ ท้ายเล่มมีภาคผนวก จำนวนประชากรของสหรัฐอเมริกา เรื่องของประเทศต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นใหม่และมีการเปลี่ยนแปลงทางภูมิศาสตร์

ตัวอย่างแผนที่และหนังสือแผนที่

แผนที่ประกอบอักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พระนคร : กรมแผนที่ทหาร, 2525 –
              2526.

เป็นหนังสือแผนที่ประเทศไทยขนาดใหญ่รวม 9 เล่ม ถอดออกจากเล่มได้เป็นภาคผนวกของอักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน แต่ละแผ่นบอกมาตราส่วนที่ใช้ อธิบายสัญลักษณ์ เครื่องหมาย สิ่งที่ใช้แทนสิ่งที่ต้องการแสดง บอกแหล่งที่มาของข้อมูลและลงชื่อผู้เขียนแผนที่ แสดงลักษณะทางภูมิศาสตร์

  1. เทือกเขาและแม่น้ำที่สำคัญ
  2. ชื่อเกาะในน่านน้ำไทย
  3. เขตน้ำฝนประจำปี
  4. ความหนาแน่นของประชากร พ.ศ.2503
  5. เขตจังหวัดและอำเภอ
  6. ทรัพยากรธรณี
  7. ชนิดของป่า
  8. ทางหลวงแผ่นดินสายประธาน
  9. ทางรถไฟปัจจุบันและที่จะสร้างเพิ่ม

วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. แผนที่เมืองไทย 73 จังหวัด. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, 2532.

เป็นหนังสือแผนที่พร้อมทั้งรายละเอียด 73 จังหวัดของประเทศไทย แบ่งออกเป็น 2 ตอน
ตอนที่ 1 เป็นแผนที่แสดงที่ตั้งของจังหวัดแต่ละจังหวัด และสถานที่สำคัญในจังหวัดตลอดจนจังหวัดใกล้เคียง เรียงตามจังหวัดที่อยู่เหนือสุดมายังจังหวัดที่อยู่ใต้สุดของประเทศ
ตอนที่ 2 เป็นรายละเอียดของแต่ละจังหวัดเกี่ยวกับด้านประวัติศาสตร์ ลักษณะภูมิประเทศ พื้นที่ระยะทางจากกรุงเทพฯ อาณาเขต การปกครอง สัญลักษณ์ประจำจังหวัดสถานที่ท่องเที่ยวของจังหวัดนั้นทั้ง 2 ตอนมีดรรชนีเพื่อสะดวกในการใช้

The Times Atlas of World. 6th ed. New York : Times Books, 1980.

เป็นหนังสือแผนที่ที่มีชื่อเสียงมาก เป็นที่ยอมรับของนักวิชาการว่าเป็นแผนที่ที่ดีที่สุดเล่มหนึ่ง รวบรวมแผนที่ของทุก ๆ ประเทศในทุก ๆ ด้าน ได้แก่ แผนที่ภูมิศาสตร์กายภาพ แผนที่รัฐกิจของแต่ละภูมิภาค ประเทศและเมือง แผนที่สมุทรศาสตร์ ภูมิอากาศวิทยา ทรัพยากร แร่ธาตุ ดินฟ้าอากาศ ประชากร ความหนาแน่นและการกระจายของประชากรตามพื้นที่ต่าง ๆ ท้ายเล่มมีดรรชนีชื่อทางภูมิศาสตร์ประมาณ 210,000 ชื่อ

ตัวอย่างหนังสือนำเที่ยว

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. เที่ยวเมืองไทย. กรุงเทพฯ : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย, 2523 – 2525. 5 เล่ม
เป็นการรวบรวมข้อมูลทางด้านภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ การคมนาคม สถานที่ท่องเที่ยวของจังหวัดต่าง ๆ ในประเทศไทย การละเล่นพื้นเมือง อาชีพของชาวท้องถิ่นและทิวทัศน์ธรรมชาติที่สวยงาม มี 5 เล่ม คือ เที่ยวเมืองไทยภาคอีสาน ภาคเหนือ ภาคใต้ ภาคกลาง ตะวันออก และภาคกลางตะวันตก มีภาพประกอบ มีภาคผนวก ให้รายละเอียดเกี่ยวกับสถานที่พัก การคมนาคมโดยทางรถไฟ รถโดยสารประจำทางและร้านอาหาร เหมาะสมเป็นคู่มือของนักท่องเที่ยว

คลิกเพื่อดูภาพขยาย ภาพที่ 9.29 หนังสือท่องเที่ยว
Encyclopedia of World Travel. 3rd rev. ed. Garden City, New York : Doubleday, 1979. 2
               Vols.

ให้ความรู้เกี่ยวกับสถานที่ท่องเที่ยวทั่วโลก ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ประวัติของเมือง วัฒนธรรม เกษตรกรรม อุตสาหกรรม แนะนำสถานที่ท่องเที่ยวของแต่ละประเทศ ที่พัก ร้านอาหาร ร้านจำหน่ายของที่ระลึก มีแผนที่และภาพประกอบ แบ่งออกเป็น 2 เล่ม คือ
เล่ม 1 ประเทศสหรัฐอเมริกา แคนาดา เม็กซิโก อเมริกากลาง เบอร์มิวดา หมู่เกาะบาฮามัส ประเทศในหมู่เกาะแคริบเบียน และอเมริกาใต้
เล่ม 2 ประเทศในทวีปยุโรป แอฟริกา เอเชีย ประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลาง และหมู่เกาะแปซิฟิก