หน้าแรก     สารบัญ     พิมพ์     ออก กลับ  3/11 ต่อไป 
วิชาการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสังคม : รหัสวิชา 01-120-001

หน่วยที่ 7 การมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม - กิจกรรมทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน - มารยาททางสังคม - การยืน - การเดิน - การนั่ง

ภาพที่ 7.2 มารยาทการอยู่รวมกันในสังคม

กิจกรรมทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน

การดำเนินชีวิตประจำวันจะต้องมีการปฏิสัมพันธ์กับบุคคลต่างๆ อยู่เสมอ ในทางสังคมไทย ปัจจุบันกิจกรรมทางสังคมที่ถือว่าทุกคนต้องปฏิบัติในชีวิตประจำวันมีหลายประการ ซึ่งในที่นี้จะเน้นเฉพาะเรื่อง การประพฤติปฏิบัติตน
ตามขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงาม

มารยาททางสังคม

คำว่า “ มารยาท ” หรือ “ มรรยาท ” มีที่ใช้ในภาษาไทยทั้ง ๒ คำ หมายถึงกิริยาอาการที่ควรประพฤติปฏิบัติอย่างมีขอบเขตหรือมีระเบียบแบบแผนอันเหมาะสมแก่กาลเทศะและสังคม กล่าวโดยสรุปศัพท์ “ มารบาท ” หรือ “ มรรยาท ” ดัดแปลงมาจากภาษาบาลีว่า“ มริยาท ”มาจากภาษาสันสกฤตว่า “ มรยาท” ซึ่งแปลว่า
“ ขอบเขต” หรือ “ คันนา ” หรือแปลว่า “ ระเบียบแบบแผน ”
คลิกเพื่อดูภาพขยาย ภาพที่ 7.2 มารยาทการอยู่รวมกันในสังคม
มารยาท หรือ มรรยาท หมายถึง กิริยาอาการ ที่ควรประพฤติปฏิบัติอย่างมีขอบเขตหรือ มีระเบียบแบบแผนอันเหมาะสมแก่กาละเทศะและสังคม

การปรับมารยาทให้เข้ากับสังคมนั้น เป็นสิ่งที่มีความจำเป็นต่อบุคคล เป็นอย่างมากเพราะบุคคลแต่ละคนมีความ
แตกต่างกัน การระมัดระวังรักษามารยาทต่อบุคคลทั้วไปแสดงถึงการที่เราได้รับการอบรมสั่งสอนมาดี เป็นสิ่งที่บ่งบอกถึง
ชาติตระกูล ความมีเชื้อสาย ความเป็นผู้ดี

มารยาททางสังคมที่ควรปฏิบัติตนมีดังต่อไปนี้ คือ

การยืน

การยืนรับคำสั่ง
ทั้งชายและหญิงให้ยืนตรง ชิดเท้า หน้าตรง ปล่อยมือไว้ข้างตัว

การยืนสนทนากับผู้ใหญ่
ทั้งชายและหญิงให้ยืนตรงชิดเท้า ค้อมตัวเล็กน้อยมือประสานกันอยู่ระดับเอวไม่ควรยืนชิดหรือห่างผู้ใหญ่จนเกินไป

การเดิน

การเดินผ่านผู้ใหญ่
ขณะที่ผ่านผู้ใหญ่ ไม่ควรเดินลงส้น หรือมีเสียงดัง และต้องผ่านในระยะห่างพอสมควร

การเดินผ่านผู้ใหญ่ขณะผู้ใหญ่ยืน
ทั้งชายและหญิงให้เดินผ่านในลักษณะสำรวม ปล่อยมือไว้ข้างตัว และค้อมตัวเมื่อใกล้ถึงผู้ใหญ่ยืนอยู่

การเดินผ่านผู้ใหญ่ขณะผู้ใหญ่นั่งเก้าอี้
ทั้งชายและหญิงให้ผ่านในลักษณะสำรวม โดยค้อมตัวพร้อมย่อเข่าผ่าน มือปล่อยไว้ข้างตัวเมื่อใกล้ถึงผู้ใหญ่ที่นั่งอยู่

การเดินผ่านผู้ใหญ่ขณะผู้ใหญ่นั่งพื้น
เมื่อใกล้ถึงผู้ใหญ่ที่นั่งอยู่ ทั้งชายและหญิงให้ทรุดตัวลง เดินเข่าโดยคุกเข่าปลายเท้าตั้ง แล้วค่อยสืบเข่าออกทีละข้างเหมือนกับการเดิน ค้อมตัวเล็กน้อย มือปล่อยไว้ข้างตัว เมื่อผ่านผู้ใหญ่ไปแล้วค่อยลุกขึ้นเดิน

การเดินนำผู้ใหญ่

เดินนำระยะห่างพอสมควร จะอยู่ด้านใดแล้วแต่สถานที่จะอำนวย แต่โดยปกติผู้เดินจะอยู่ทางซ้ายของผู้ใหญ่
เดินลักษณะสำรวม เมื่อมีการสนทนากับผู้ใหญ่ควรประสานมือ

การเดินตามผู้ใหญ่

เดินเบื้องหลังเยื้องไปทางซ้ายของผู้ใหญ่ เดินลักษณะสำรวม ระยะห่างพอสมควร เมื่อผู้ใหญ่สนทนาด้วย
ควรประสานมือ

การนั่ง

การนั่งพับเพียบ

นั่งราบกับพื้น พับขา ตัวตรง ใช้ขาขวาทับขาซ้ายหรือขาซ้ายทับขาขวา เก็บปลายเท้าโดยเบนปลายเท้าเข้าหาสะโพก

การนั่งพับเพียบต่อหน้าผู้ใหญ่

ทั้งชายและหญิงนั่งพับเพียบเก็บปลายเท้า สายตาทอดลงเล็กน้อย มือทั้ง 2 ข้างประสานกันวางไว้บนหน้าขา ถ้านั่งพับเพียบขาขวาทับขาซ้าย วางมือที่ประสานบนหน้าขาซ้าย ถ้านั่งพับเพียบขาซ้ายทับขาขวา วางมือที่ประสานบนหน้าขาขวา

การนั่งเก้าอี้ต่อหน้าผู้ใหญ่
ชาย นั่งตัวตรงหลังไม่พิงพะนักเก้าอี้ สายตาทอดลงเล็กน้อย เข่าห่างกันเล็กน้อย ส้นเท้าชิดปลายเท้าแยก ประสานมือวางไว้
หญิง นั่งตัวตรงหลังไม่พิงพะนักเก้าอี้ เข่าและปลายเท้าชิด สายตาทอดลงเล็กน้อย ประสานมือวางไว้

การนั่งสนทนากับเพื่อน
นั่งตามสบาย ชายอาจนั่งขัดสมาธิได้ หญิงนั่งพับเพียบ มือเท้าพื้นโดยใช้ปลายนิ้วเหยียดตรงไปข้างหน้า โดยยึดหลักว่า ขาใดอยู่ข้างล่างให้มือข้างเดียวกับขาที่อยู่ด้านล่างเท้าพื้น

การนั่งหมอบ

ทั้งชายและหญิงนั่งพับเพียบ เก็บปลายเท้า หมอบลงไปให้ศอกลงถึงพื้น โดยคร่อมเข่าเพียงข้างเดียว มือประสานกัน ไม่ก้มหน้า สายตาทอดลง ใช้สำหรับนั่งรอรับเสด็จแบบไทยหรือเข้าเฝ้า