2/4

หน่วยที่ 1. เรื่องทั่วไปเกี่ยวกับมีนวิทยา - ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับวิชามีนวิทยา - ความหมายและขอบเขตของวิชามีนวิทยา - ประวัติการศึกษาวิชามีนวิทยา รูปที่ 1.1. ภาพทั่วไปเกี่ยวกับมีนวิทยา

หน่วยที่ 1 เรื่องทั่วไปเกี่ยวกับมีนวิทยา ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับวิชามีนวิทยา ความหมายและขอบเขตของวิชามีนวิทยา มีนวิทยามาจากภาษากรีกว่า Ichthyology ซึ่งแยกคำได้ดังนี้ Ichthys แปลว่า ปลา logy หรือ logos แปลว่า วิชา หรือ เรื่องราว มีน มาจากภาษาบาลีสันสกฤต แปลว่า ปลา วิทยา มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า ความรู้ ดังนั้น มีนวิทยา จึงเป็นวิชาหรือความรู้หรือเรื่องราวเกี่ยวกับปลา โดยสรุปวิชามีนวิทยาเป็นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับปลาในด้านกายวิภาค สรีรวิทยา พฤติกรรม ตลอดจนการจำแนก รูปที่ 1.1 ภาพทั่วไปเกี่ยวกับมีนวิทยา หมวดหมู่ และอื่นๆ เกี่ยวกับปลาอีกกว้างมาก การศึกษาเกี่ยวกับปลา เป็นทั้งวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์และวิทยาศาสตร์ประยุกต์ ขอบเขตของวิชานี้ไม่ได้ครอบคลุมไปถึงสัตว์ชนิดอื่นที่อาศัยอยู่ในน้ำ เช่น สัตว์เลือดอุ่น (ปลาวาฬ ปลาโลมา เป็นต้น) ตลอดจนสัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังพวก กุ้ง หอย ปู ฯลฯ ประวัติการศึกษาวิชามีนวิทยา ผู้ที่เริ่มศึกษาเกี่ยวกับปลาคนแรกคือ อาริสโตเติล (Aristotle) ชาวกรีกซึ่งมีชีวิตอยู่ระหว่าง 384 - 322 ปีก่อนคริสต์ศักราช เป็นผู้ริเริ่มจัดจำพวกของสิ่งมีชีวิต บันทึกของอาริสโตเติลได้กล่าวถึงโครงสร้าง อุปนิสัย การอพยพย้ายถิ่น ฤดูกาลสืบพันธุ์ และความรู้อื่นๆ ที่น่าสนใจเกี่ยวกับปลามากชนิด แต่ความจริงมนุษย์รู้จักปลามานับ 5 หมื่นปีแล้ว จากหลักฐานที่มนุษย์ถ้ำได้วาดภาพปลาไว้ตามฝาผนังถ้ำ การศึกษาเกี่ยวกับปลาในระยะต่อมาโดยมากยังอ้างอิงผลงานของอาริสโตเติล จะมีเพิ่มเติมก็เป็นเรื่องปลีกย่อย จนกระทั่งในศตวรรษที่ 18 การศึกษาเกี่ยวกับปลาตื่นตัวมากขึ้น มีการเขียนตำราวิชามีนวิทยา ซึ่งใช้อ้างอิงมาจนถึงทุกวันนี้ มีการจำแนกหมวดหมู่ปลากระดูกอ่อน ปลากระดูกแข็ง ศึกษากายวิภาค สรีรวิทยา วิวัฒนาการของปลาจากซากดึกดำบรรพ์ (fossil) ผู้ที่ศึกษาเกี่ยวกับปลาไว้มาก เช่น ลินเนียส (Linnaeus) บล๊อช (Bloch) จอร์แดน (Jordan) เรแกน (Regan) กูวีเย (Cuvier) แลคเลอ (Lagler) เนลสัน (Nelson) ในประเทศไทยผู้ที่ศึกษาเกี่ยวกับปลามีหลายท่าน เช่น ดร.สมิธ ศ.โชติ สุวัตถิ ศ.จินดา เทียมเมศ ศ.บุญ อินทรัมพันธ์ เป็นต้น