หน้าแรก     สารบัญ     พิมพ์     ออก กลับ  2/2  ต่อไป 
หลักพืชสวน : รหัสวิชา 03-131-202


หน่วยที่ 11 การป้องกันกำจัดศัตรูพืชสวน - ความหมายและความสำคัญของการป้องกันกำจัดศัตรูพืชสวน - ความหมายของศัตรูพืชสวน - ความสำคัญและปัญหาของศัตรูพืชสวน


- รูปที่ 11.1 ความหมายและความสำคัญของการป้องกันกำจัดศัตรูพืชสวน

หน่วยที่ 11 การป้องกันกำจัดศัตรูพืชสวน

ความหมายและความสำคัญของการป้องกันกำจัดศัตรูพืชสวน

ศัตรูของพืชสวนมีหลายประเภท เช่น
1. โรคพืช (Plant Diseases)
2. แมลง (Insect pests)
3. วัชพืช (Weeds)

ศัตรูของพืชดังกล่าว ควรจะได้มีการตรวจตรา หาทางป้องกัน กำจัด เพื่อไม่ให้ระบาดแพร่หลายทำความเสียหายให้กับพืชผลที่เราปลูกไว้ การป้องกันกำจัดโดยทั่ว ๆ ไป ที่อาจจะทำได้โดยวิธีง่าย ๆ คือ
1. ทำความสะอาดภายในบริเวณที่มีการเพาะปลูก และบริเวณใกล้เคียงอย่าปล่อยให้วัชพืชขึ้นรกรุงรัง อันจะเป็นที่อยู่อาศัยของโรค และแมลงได้
2. ทำการคัดเลือกพันธุ์พืชที่มีความแข็งแรงต้านทานโรค และแมลงมาปลูก
3. บำรุงพืชที่ปลูกไว้ให้เจริญงอกงามโดยการรดน้ำ พรวนดินใส่ปุ๋ย เร่งให้เจริญเติบโตก่อนแมลงศัตรูพืชจะระบาด หรืออาจจะทำได้โดยการปลูกพืชก่อนฤดูกาล เก็บเกี่ยวผลก่อนแมลงระบาด
4. ทำการเขตกรรมและสับพรวนดินก่อนปลูกพืช กลบวัชพืชให้เน่าเปื่อยผุพังหลังการเก็บเกี่ยวแล้วพรวนดิน
ไถดินตากแดด ทำลายตอซังซากของพืชให้หมดไป
5. โดยการปลูกพืชหมุนเวียนลงไปในที่ดินนั้น ๆ
6. ร่วมมือกับเพื่อนบ้านอื่น ๆ ป้องกันกำจัดศัตรูโดยพร้อมเพียงกัน

ความหมายของศัตรูพืชสวน

การปลูกพืชสวนต่าง ๆ ในปัจจุบันทั้งไม้ผล ไม้ดอก
ไม้ประดับ (พืชสวนประดับ) พืชผักและพืชอุตสาหกรรมนั้น ได้มีการพัฒนาการผลิตและการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว จนเจริญ
รุดหน้าไปมาก อย่างไรก็ตามเกษตรกรผู้ปลูกและผู้เกี่ยวข้อง ต่างก็พบว่าศัตรูพืชสวนก็เป็นปัญหาที่สำคัญยิ่งในการผลิตพืชสวน และจัดเป็นข้อจำกัด (constrains) ที่สำคัญในการผลิตด้วย จากการศึกษาของ Asian Development Bank (1987) พบว่าผลผลิตของพืชสวนที่ปลูกทั่วโลก มีการสูญเสียถึงร้อยละ 30-60 จากการทำลายของศัตรูพืช

สถาบัน FAO ได้ให้ความหมายคำว่า "ศัตรูพืช (Pests) หมายถึง สัตว์ พืช หรือเชื้อโรคที่ทำให้เกิดความเสียหายหรือไปรบกวนพืชที่ปลูก
คลิกเพื่อดูภาพขยายใหญ่ รูปที่ 11.1 ความหมายและความสำคัญของการป้องกันกำจัดศัตรูพืชสวน
ความเสียหายที่เกิดกับพืชปลูก อาจเกิดได้จากสาเหตุต่าง ๆ คือ
1. การถูกทำลายจากศัตรูพืชสวนโดยตรง เช่น ผลิตผลถูกแมลงกัดกิน หรือเป็นโรคจนเน่าเสียหาย
2. การมีศัตรูพืชติดไปกับผลผลิต ขณะขนส่งจำหน่ายต่างประเทศ เช่น มีไข่แมลงวันทองติดไปกับผลมะม่วง มีเมล็ดวัชพืชติดไปกับผลทุเรียน มีเพลี้ยไฟติดไปกับยอดหน่อไม้ฝรั่งหรือช่อดอกไม้ เมื่อถูกตรวจพบอาจไม่อนุญาตให้นำเข้า หรืออาจจะยึดเผาทำลายทันที
3. ความเสียหายทางอ้อม หมายถึง ค่าใช้จ่ายที่ต้องใช้เพื่อการอารักขาพืช โดยเฉพาะการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชสวน (Pesticides)
4. การสร้างมลภาวะและพิษภัยต่อมนุษย์ สัตว์และสภาพแวดล้อม จากการใช้สารกำจัดศัตรูพืชสวนต่าง ๆ เพราะมักจะใช้กันอย่างไม่ถูกต้อง

ความสำคัญและปัญหาของศัตรูพืชสวน

ปัญหาของศัตรูพืชต่อการผลิตทางพืชสวนนั้น อาจแบ่งได้ 3 ระยะด้วยกัน คือ
1. ระยะการผลิต ตั้งแต่เริ่มปลูกจนถึงเก็บเกี่ยวผลผลิตพืชสวนทุกชนิด ซึ่งเป็นที่ยอมรับศัตรูพืชเป็นปัญหาสำคัญต่อการผลิตพืชสวนมาก
2. ระยะหลังการเก็บเกี่ยว ตั้งแต่เริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตพืชสวนออกจากต้น จะรวมถึงขณะเก็บรักษาผลผลิตไว้ในโรงเก็บรักษา และขณะขนส่งตลาดจนถึงมือผู้บริโภคด้วย
3. ระยะการขยายพันธุ์ ซึ่งวิธีการขยายพันธุ์พืชสวนมีหลากหลายวิธี แต่ละวิธีล้วนสามารถถ่ายทอดเชื้อที่ทำให้เกิดโรคได้ทั้งสิ้น แต่ในปัจจุบันได้นำวิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ มาใช้ในการขยายพันธุ์พืชสวนให้ปลอดโรค และช่วยเพิ่มปริมาณต้นกล้าได้อย่างรวดเร็ว แต่ในขณะเดียวกันหากปฏิบัติไม่ถูกต้องหรือเหมาะสม อาจเป็นการแพร่กระจายโรคไปยังต้นพืชใหม่